Dzieci lubią tajemnice, sekrety, i zagadki. Często się zdarza, że wymyślają swoje własne szyfry, języki i gesty, żeby tylko móc porozumiewać się z innymi dziećmi w aurze tajemnicy… Bądźcie o krok przed swoimi dziećmi. Zaskoczcie je i pokażcie, że też znacie tajemne szyfry :)

ZABAWA nr 16

TAJEMNE WIADOMOŚCI, czyli szpiedzy i szyfry w Waszym domu

Kto powiedział, że i Wy nie macie się dobrze bawić podczas matematycznych zabaw Waszych dzieci? :)

Któregoś dnia, całkiem „nieopatrznie“, zostawcie na stole w kuchni kartkę z cyframi 10, 23, 1, 26, 27, 15, 1, 4, 13, 7, 30, 1, 30, 16, 1, 17, 1, 18, 12, 7, 24, 30 29, 9, 23, 27. Poczekajcie, aż dzieci zainteresują się tym, co jest na kartce. Jeśli tego nie zrobią same z siebie, to niech któreś z Was powie do współmałżonka: „Kochanie, zostawiłem Ci na stole w kuchni zaszyfrowaną wiadomość“. Kiedy Wasze dzieci to usłyszą to na pewno się zainteresują, a wtedy Wy rzućcie im wyzwanie, by ten kod złamały! Cyfry na górze to wiadomość zaszyfrowana prostym kodem podstawieniowym. Napisałam polski alfabet i podporządkowałam jedną literę jednej cyfrze. Zaszyfrowany tekst powyżej to „gratulacje za złamanie szyfru“. Na dole załączam Wam „ściągawkę“. (Dla utrudnienia możecie też ponumerować litery licząc od końca, żeby nie było za łatwo :D czyli Z – 1, Y -2, itd.)

Możecie pomóc dzieciom w łamaniu kodu, jeśli zajmie im to zbyt długo. Zachęćcie je do zaszyfrowania kilku wiadomości tym sposobem. Następnie spytajcie: „A może chcielibyście sami stworzyć jakiś tajemny kod do szyfrowania wiadomości?...“ Słowo „tajemny“ jest kluczowe, ponieważ wzbudza te emocje, które dzieci lubią :)

Idźmy dalej z tą bardzo rozwijającą zabawą. Umówcie się z dziećmi, że raz na jakiś czas, np. raz w tygodniu, raz w miesiącu (jeśli powiecie, że w każdą drugą środę miesiąca to przy okazji dziecko będzie musiało przyłożyć się do obserwacji kalendarza, co też jest lekcją) będziecie zostawiać w domu dwie kartki – jedną we wspólnie wybranym miejscu, a drugą schowaną. Na kartce pozostawionej na wierzchu będzie zaszyfrowana wiadomość, a na kartce schowanej będzie nazwa szyfru, jakiego użyliście. Będą miały wybór – albo głowić się samemu, albo poszukać podpowiedzi. Już się cieszę na myśl o tym, że Wasze dzieci będą się mocno wysilać przy tej domowej kryptografii i będą się jednocześnie intensywnie rozwijać.


Propozycje szyfrów do wykorzystania:

  • Szyfr Cezara
  • Alfabet Morse’a - potraktowany tutaj jako szyfr
  • Szyfr ułamkowy – niezależnie od tego, czy Wasze dzieci znają już ułamki
  • Szyfr Hill’a – podobny do tego, który opisałam jako pierwszy
  • Szyfr płotkowy – jest prosty w użyciu; pamiętajcie tylko, żeby na kartce z podpowiedzią napisać dzieciom, jaka jest wysokość „płotka“
  • Czekoladka – kto był w harcerstwie, ten na pewno zna ten ciekawy szyfr :)

Opisy tych prostych szyfrów łatwo znajdziecie w internecie. Życzę dobrej zabawie przy szyfrowaniu tajemnych list zakupów do zrobienia i innych rodzinnych informacji wagi państowowej :)

KORZYŚCI

Szyfr to funkcja matematyczna, więc mimo tego, że w dzisiejszej zabawie dzieci nie wykonują konkretnych działań matematycznych, to uczą się innych wartościowych rzeczy. Między innymi tego, że cyfry mogą służyć do komunikacji! Zabawa w szyfrowanie leży bardzo blisko programowania, które wiele z Waszych dzieci będzie chciało opanować. Może któregoś razu, podczas szukania informacji i szyfrach natkną się na artykuł o systemie binarnym i odkryją, że je to pasjonuje, co zmotywuje je do dalszego rozwoju?... Wierzcie mi, dzieci rozumieją teraz znacznie więcej, niż byśmy je o to podejrzewali.

NOTA BENE

Rozmach tej zabawy zależy od Was. Możecie porozwieszać kopie kartek z szyframi w całym domu! Możecie za wczasu przygotować kilka podpowiedzi, ale „zakodowanych“ w działaniach matematycznych! Rozwiązanie = podpowiedź :D

Wiem, że zabawa szyframi wymaga od Was trochę czasu na przygotowanie. Pamiętajcie jednak o tym, że im więcej czasu i pomysłowości poświęcicie na tę zabawę, tym więcej dziecko z niej zapamięta i zrozumie. Szyfrowanie i kodowanie ma ze sobą wiele wspólnego. Pomyślcie, że taką prostą zabawą możecie zachęcić dziecko do poznawania świata komputerowego od zupełnie innej strony – od tego, jak działają komputery.

Stawiajcie wyzwania intelektualne Waszym dzieciom! Dzięki temu podtrzymacie w nich chęć rozwijania się. I bądźcie spokojni o to, że w klasie szkolnej Wasze dzieci są na etapie dodawania do 100, a Wy proponujecie im szyfr ułamkowy. Czasem będą chciały porobić coś bardzo trudnego, czasem coś bardzo łatwego. Wiele dzieci rozwija się znacznie szybciej, niż przewiduje to system edukacyjny – dajcie im wybór, niech mają możliwość robić coś trudnego. Nie wymagajcie, by ktoś inny pobudzał umysłowo Wasze dzieci. Sami to zróbcie.


A– 1, Ą – 2, B - 3, C – 4, Ć – 5, D – 6, E – 7, Ę – 8, F – 9, G – 10, H – 11, I – 12, J – 13, K – 14, L – 15, Ł – 16, M – 17, N – 18, Ń – 19, O – 20, Ó – 21, P – 22, R – 23, S – 24, Ś – 25, T – 26, U – 27, W – 28, Y – 29, Z – 30, Ź – 31, Ż- 32


Oraz licząc od końca:

A – 32, Ą – 31, B - 30, C – 29, Ć – 28, D – 27, E – 26, Ę – 25,F – 24, G – 23, H – 22, I – 21,J – 20, K – 19, L – 18, Ł – 17, M – 16, N– 15, Ń – 14, O – 13,Ó – 12, P – 11, R – 10, S – 9, Ś – 8,T – 7, U – 6, W – 5, Y– 4,Z – 3,Ź – 2, Ż - 1